Stemvorksets, op een rij.

Wat een set stemvorken is

Eén stemvork geeft één vaste toon. Een set geeft er meerdere, zo gekozen dat ze samen één taak dienen: een patiënt onderzoeken, akoestiek onderwijzen, stemmen, of een praktijk rond een reeks tonen. De stalen of aluminium stemvorken zelf werken in elke set op dezelfde manier. Wat verandert, is de lijst frequenties en het verhaal dat erover verteld wordt.

Sets zijn niet nieuw. Rond 1876 bouwde de Parijse instrumentmaker Rudolph Koenig een tonometer van 670 stemvorken van 16 tot 4.096 Hz, een set om de toonhoogte van andere klanken te bepalen. Hij toonde hem op de Centennial Exhibition in Philadelphia, en delen ervan bevinden zich nu in het National Museum of American History van het Smithsonian. De sets van vandaag zijn veel kleiner, meestal tussen twee en negen stemvorken.

De vier gangbare soorten in één oogopslag

Medische stemvorksets

Medische sets zijn opgebouwd rond de C-octaven. De twee die in de praktijk het meest tellen, zijn 128 Hz, waarmee de vibratiezin wordt gecontroleerd als deel van het onderzoek van de perifere zenuwen, en 512 Hz, de gebruikelijke stemvork voor de gehoorproeven van Rinne en Weber. Veel medische sets bevatten daarom 128, 256 en 512 Hz. Grotere sets voegen 1024 en 2048 Hz toe, zodat een onderzoeker reacties bij hogere tonen kan vergelijken.

Dit is algemene informatie, geen medisch advies. Een medische set is gereedschap voor een arts, geen zelftest. De uitslagen betekenen pas iets als een geschoold persoon ze met andere bevindingen vergelijkt. Merk je veranderingen in je gehoor of gevoel, ga dan naar een arts in plaats van naar een stemvork te grijpen.

Muziek- en schoolsets

Muzieksets geven de tonen van een toonladder, meestal een C-groot-octaaf, zodat een docent of stemmer meerdere referentietonen kan laten klinken zonder elektronisch apparaat. Natuurkundelokalen gebruiken vergelijkbare sets voor resonantieproeven en om zwevingen te laten horen, het langzame pulseren dat je hoort als twee stemvorken dicht bij elkaar maar niet precies gelijk klinken.

Controleer voor je koopt één ding: op welke referentie de set is gebaseerd. De meeste moderne stemvorken volgen A = 440 Hz. Oudere wetenschappelijke sets gebruiken C = 256 Hz, waarbij de C een octaaf hoger 512 Hz is, de toon van de stemvork die John Shore aan Händel zou hebben gegeven. De twee systemen passen niet helemaal bij elkaar, dus een set die op het ene gebaseerd is, klinkt iets vals tegen instrumenten die op het andere gestemd zijn.

Solfeggiosets

Solfeggiosets bevatten meestal zes of negen stemvorken. De zes kerntonen, 396, 417, 528, 639, 741 en 852 Hz, werden eind jaren negentig bekend door Joseph Puleo en Leonard Horowitz. Veel sets voegen 174, 285 en 963 Hz toe, die in latere versies van de lijst opduiken.

Verkopers koppelen vaak specifieke effecten aan elke toon, van het loslaten van angst tot het herstellen van DNA. Dat zijn beweringen, geen vastgestelde bevindingen. Er is geen degelijk wetenschappelijk bewijs voor, en de frequenties komen niet uit een gedocumenteerde historische bron. Als stemvorken zijn het gewoon een reeks toonhoogtes die geen standaard muzikale toonladder volgen.

Chakrastemvorken

Chakrasets wijzen één stemvork toe aan elk van de zeven chakra's uit het moderne westerse systeem, en soms een achtste stemvork een octaaf boven de eerste. Er is geen enkele standaard, en sets van verschillende makers kunnen totaal verschillende frequenties bevatten. Drie schema's zijn gangbaar:

• Sets op basis van een toonladder: een C-groot-octaaf vanaf C = 256 Hz, met stemvorken op 256, 288, 320, 341,3, 384, 426,7, 480 en 512 Hz, elke toon in een eenvoudige verhouding van hele getallen tot de C.
• Planetaire sets: frequenties afgeleid van de omloop- en rotatietijden van planeten, volgens het idee van Hans Cousto om astronomische cycli in hoorbare octaven om te zetten.
• Sets op basis van solfeggio: de solfeggiotonen hierboven, verdeeld over de chakra's.

Het chakramodel zelf komt uit hindoeïstische en tantrische tradities, maar de bekende zeven chakra's met regenboogkleuren zijn een westerse ontwikkeling uit de 20e eeuw: de kleuren werden in 1927 toegevoegd door de theosoof Charles Leadbeater. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat chakra's bestaan of gemeten kunnen worden, en dus ook geen bewijs dat een stemvork ze in balans brengt of opent. Beoefenaars die deze sets gebruiken, beschrijven hun eigen ervaring, en dat is iets anders dan een aangetoond effect.

Zo kies je een set

Begin bij het doel en lees dan de lijst frequenties, niet de marketing. Voor onderzoek kiest een arts stemvorken van 128 en 512 Hz bij een medische leverancier. Om te stemmen en les te geven volstaat een set op A440 of een C-toonladder met duidelijke, exacte markeringen. Voor een persoonlijk ritueel of om te luisteren kies je de tonen die je graag hoort, en behandel je elke belofte van een effect met dezelfde voorzichtigheid als elke andere productclaim.

Onze eigen aanpak is het omgekeerde van een set: één stemvork, één toon. The Cosmic Wishing Fork is een enkele stemvork van 432 Hz, gemaakt om te dragen, een ritueel object en geen medisch hulpmiddel. Spreekt dat je aan, schrijf je dan in op de wachtlijst.