Stemvorken met en zonder gewichten.
Wat is een stemvork met gewichten?
Een stemvork met gewichten ziet eruit als elke andere stemvork, met één toevoeging: aan het uiteinde van elke tand zit een klein blokje of schijfje metaal. Bij sommige stemvorken zijn de gewichten meegegoten, bij andere zijn ze vastgeschroefd of vastgeklemd en kun je ze afnemen.
Een stemvork zonder gewichten heeft gladde tanden van de boog tot de punt. Dat is de klassieke vorm die muzikanten sinds de 18e eeuw gebruiken en die in de meeste natuurkundelokalen ligt.
Beide soorten werken op dezelfde manier. De twee tanden zwaaien in tegengestelde richting, de steel staat bijna stil en de stemvork klinkt op één vaste frequentie. De gewichten veranderen alleen hoeveel massa er aan de punten meezwaait, en dat heeft gevolgen.
Wat de gewichten veranderen
Een tand gedraagt zich als een kleine veer met een massa aan het uiteinde. Voeg massa toe aan de punt en de tand zwaait langzamer, dus de toon zakt. Een klassieke natuurkundeproef laat dat zien met een klompje klei: op één tand gedrukt verlaagt het de frequentie, en meer klei verlaagt die verder.
Hetzelfde principe wordt bij het maken van stemvorken gebruikt. Wie de uiteinden van de tanden bijvijlt, haalt massa weg en verhoogt de toon. Wie aan de binnenkant bij de basis van de tanden vijlt, maakt ze buigzamer en verlaagt hem. Een gewicht is het omgekeerde van het bijvijlen van de punten.
- Toonhoogte: bij dezelfde tandlengte klinkt een stemvork met gewichten lager. Een medische stemvork volgens Rydel-Seiffer bijvoorbeeld klinkt op 128 Hz zonder zijn eindgewichten en op 64 Hz met.
- Luidheid: een stemvork met gewichten klinkt meestal zachter. Zijn toon is laag, en het menselijk gehoor is minder gevoelig voor lage tonen dan voor het middengebied.
- Gevoel: op een tafel, een bot of een houten kistje gezet geeft de steel een trage, sterke trilling door die goed voelbaar is.
- Formaat: met gewichten kan een maker een lage toon bereiken zonder heel lange tanden.
Met of zonder gewichten in één oogopslag
| Met gewichten | Zonder gewichten | |
|---|---|---|
| Tanden | Massa's aan de punten, vast of afneembaar | Gladde tanden |
| Gebruikelijke tonen | Laag, zoals 64, 128 of 136,1 Hz | Alle, vaak in het middengebied, zoals 256, 440 of 512 Hz |
| Geluid in de lucht | Zacht | Helder en goed hoorbaar |
| Voornaamste gebruik | Steel op een oppervlak, trilling voelen | Bij het oor of steel op een klankbord, toon horen |
| Gangbare toepassingen | Vibratiezin testen, klankpraktijk op het lichaam | Stemmen, gehoortests, natuurkundeles, luisteren |
De grenzen zijn niet strikt. Een stemvork van 128 Hz kan met of zonder gewichten gemaakt worden, en sommige makers bieden dezelfde toon in beide versies aan.
Stemvorken met gewichten in de geneeskunde
De best gedocumenteerde stemvork met gewichten is die volgens Rydel-Seiffer, die neurologen en zorgverleners bij de voetcontrole bij diabetes gebruiken om de vibratiezin te testen. Op de eindgewichten staat een schaal met driehoekjes. Terwijl de trilling uitdooft, schuift het punt waar de twee driehoekjes elkaar lijken te raken langs een genummerde schaal, en de onderzoeker noteert het getal waarbij de patiënt de trilling niet meer voelt. Zo wordt een ja of nee een score die je in de tijd kunt vergelijken.
Gehoortests werken andersom. De proeven van Rinne en Weber gebruiken meestal een stemvork van 512 Hz, omdat de toon gehoord moet worden, niet gevoeld. Dit zijn algemene feiten over klinische instrumenten, geen medisch advies. Merk je een doof gevoel of een verandering in je gehoor, ga dan naar een arts.
Stemvorken met gewichten in klankpraktijken
Buiten de kliniek worden stemvorken met gewichten veel verkocht voor klankpraktijken. Ze worden meestal met de steel op het lichaam gezet, terwijl stemvorken zonder gewichten bij de oren worden gehouden. Gangbare tonen zijn 64 Hz en 128 Hz, en 136,1 Hz, vaak verkocht als ‘Om’-stemvork.
Het getal 136,1 Hz gaat terug op de Zwitserse wiskundige Hans Cousto, die in 1978 begon astronomische cycli om te zetten in hoorbare tonen door hun frequentie steeds te verdubbelen. Eén aardjaar, 32 keer verdubbeld, komt uit op ongeveer 136,1 Hz. Dat is een rekenkundig idee, geen natuurkundige eigenschap van de planeet.
Veel verkopers beweren dat stemvorken met gewichten pijn of spanning verlichten, of dat stemvorken zonder gewichten de geest tot rust brengen. Die beweringen worden niet gestaafd door degelijk klinisch bewijs. Wat wel vaststaat, is eenvoudiger: een stemvork met gewichten geeft een trilling die je voelt, een stemvork zonder gewichten een toon die je hoort.
Welke past bij jouw doel?
- Een instrument of je stem stemmen: een stemvork zonder gewichten op een standaardtoon, meestal A = 440 Hz.
- Natuurkunde onderwijzen: stemvorken zonder gewichten, bij voorkeur een gelijk gestemd paar voor proeven met zwevingen.
- Klinisch onderzoek: de instrumenten die je arts voorschrijft, meestal een Rydel-Seiffer- of 128 Hz-stemvork voor de vibratiezin en 512 Hz voor het gehoor.
- Luisteren als klein ritueel: een stemvork zonder gewichten, want het gaat om de toon zelf.
The Cosmic Wishing Fork van Cosmic Peace Council hoort bij de laatste groep. Hij is gestemd op 432 Hz, gemaakt om te dragen en bedoeld om aan te slaan en te horen. Het is een ritueel object, geen medisch hulpmiddel. Hij is nog niet te koop; je kunt je inschrijven op de wachtlijst.
Vragen
Wat is het verschil tussen een stemvork met en zonder gewichten?
Een stemvork met gewichten heeft massa's aan de uiteinden van de tanden, die de toon verlagen en de trilling via de steel goed voelbaar maken. Een stemvork zonder gewichten heeft gladde tanden en geeft een helderder, luider geluid dat bedoeld is om te horen.
Trillen stemvorken met gewichten langer?
Sommige makers en gebruikers zeggen dat, maar er is geen algemene regel. Hoe lang een stemvork klinkt, hangt af van het ontwerp, het materiaal, de manier van aanslaan en of de steel op een oppervlak rust, dus dat loopt per stemvork uiteen.
Kun je gewichten aan een stemvork toevoegen?
Ja, en de toon zakt daardoor. Sommige medische stemvorken, zoals die volgens Rydel-Seiffer, hebben afneembare gewichten die ze van 128 Hz naar 64 Hz brengen. Wie zelf gewichten aan een precisiestemvork hangt, maakt de aangegeven frequentie onjuist.
Worden stemvorken met gewichten gebruikt voor genezing?
Ze worden verkocht voor klankpraktijken die zulke beweringen doen, maar er is geen degelijk klinisch bewijs dat ze genezen of pijn verlichten. In de geneeskunde zijn stemvorken met gewichten instrumenten om de vibratiezin te testen.