432 Hz vs 440 Hz.
Hoe groot is het verschil?
| Kenmerk | 440 Hz | 432 Hz |
|---|---|---|
| Status | Internationale standaard (ISO 16) | Alternatieve stemming |
| Toonhoogte van de a | 440 trillingen per seconde | 432 trillingen per seconde |
| Verschil | Referentie | ongeveer 32 cent lager (een derde van een halve toon) |
| Gebruikt door | Vrijwel alle orkesten, pianostemmers, piano's | Sommige musici, luisteraars, ritueel gebruik |
Na elkaar gespeeld horen de meeste luisteraars dat 432 Hz lager is. Los gehoord kunnen maar weinig mensen zeggen welke van de twee het is. Een halve toon telt 100 cent, dus 32 cent is een klein maar reëel verschil.
Hoe 440 Hz de standaard werd
Eeuwenlang had elke stad en elk orgel een eigen a. In de 19e eeuw kroop de stemtoon omhoog, en zangers protesteerden. Op 16 februari 1859 legde Frankrijk de a bij wet vast op 435 Hz, de diapason normal.
In 1936 adviseerde de American Standards Association 440 Hz, en in mei 1939 deed een internationale conferentie in Broadcasting House van de BBC in Londen hetzelfde. De Internationale Organisatie voor Standaardisatie nam hem in 1955 over als aanbeveling R 16 en legde hem in 1975 formeel vast als ISO 16. In het Nederlands spreken we van de kamertoon.
Waar 432 Hz vandaan komt
Giuseppe Verdi schreef zijn Requiem van 1874 voor de Franse 435 Hz en gaf later aan dat 432 Hz iets beter zou zijn voor orkesten. Een verwant idee, de wetenschappelijke stemming, zet de centrale c op 256 Hz en komt zo uit op een a van ongeveer 430,5 Hz. In 1988 begon het Schiller Institute campagne te voeren voor deze stemming en noemde 432 Hz de “Verdi-stemming”.
De mythes
Veel van de huidige belangstelling voor 432 Hz komt voort uit beweringen dat het overeenkomt met de frequentie van de natuur, het lichaam geneest of om duistere redenen door 440 Hz werd vervangen. Niets daarvan wordt ondersteund door degelijk bewijs.
440 Hz won om praktische redenen: orkesten, omroepen en instrumentmakers hadden één gedeelde toonhoogte nodig. Een vaste afspraak maakt het mogelijk dat een piano in Amsterdam en een orkest in Londen zonder omstemmen samen kunnen spelen.
Muziek in 432 Hz spelen of luisteren
Wil je zelf horen hoe het klinkt, stem dan je instrument met a op 432 Hz. De meeste elektronische stemapparaten en stem-apps laten je de referentietoon aanpassen. Alle andere tonen schuiven dan mee omlaag, de muziek klinkt in zijn geheel een tikje lager.
Speel je samen met anderen of met opnames, dan klinkt een instrument op 432 Hz net vals ten opzichte van de rest. Dat is geen kwestie van beter of slechter, maar van afspraken.
Welke kies je?
Om samen met anderen te spelen: 440 Hz. Om te luisteren, of voor een persoonlijk ritueel: kies wat je mooi vindt. Wij kozen 432 Hz voor The Cosmic Wishing Fork omdat het een iets lagere, donkerdere toon is, en omdat die keuze bij het ritueel hoort. Zet je op de lijst.
Vragen
Waarom is 440 Hz de standaard?
Omdat musici, omroepen en instrumentmakers één gedeelde toonhoogte nodig hadden. 440 Hz werd in 1939 aanbevolen en in 1975 bevestigd als ISO 16.
Klinkt muziek in 432 Hz beter?
Ze klinkt iets lager. Of dat beter is, is een kwestie van smaak. Er is geen degelijk bewijs voor een effect op de gezondheid.
Hoe speel ik muziek in 432 Hz?
Stem je instrument met de a op 432 Hz. Bij de meeste elektronische stemapparaten kun je de referentietoon aanpassen.
Is 432 Hz de frequentie van de natuur?
Nee. Dat is een populaire bewering zonder degelijk bewijs. De stemtoon is altijd een menselijke afspraak geweest, die door de eeuwen heen sterk verschilde.