De stemvork van 128 Hz.

Wat een stemvork van 128 Hz is

Een stemvork van 128 Hz trilt 128 keer per seconde. Muzikaal klinkt hij als een lage c: 128 is een macht van twee, en in de oude wetenschappelijke stemming, in 1713 voorgesteld door de natuurkundige Joseph Sauveur, is elke c een macht van twee, met de centrale c op 256 Hz. In de huidige stemming op basis van a = 440 Hz ligt de overeenkomende c3 iets hoger, op ongeveer 130,8 Hz. Hij ligt dus dicht bij, maar niet precies op, een c van een moderne piano.

Voor muziek wordt hij zelden gekocht. Zijn lage toon en lange, sterke trilling maken hem goed in één ding: gevoeld worden. Zet je de steel tegen bot, dan loopt de trilling het lichaam in en nemen huid en dieper weefsel die waar als een zoemen. Daarom werd de stemvork van 128 Hz het standaardinstrument om de trillingszin te testen, in de geneeskunde pallesthesie genoemd.

Zo werkt de trillingstest

De test controleert de dikke gevoelszenuwvezels die trilling en positiezin vanuit voeten en handen doorgeven. Deze vezels raken vaak aangetast bij perifere neuropathie, ook bij de vorm die door diabetes wordt veroorzaakt. De International Working Group on the Diabetic Foot (IWGDF) beschrijft de werkwijze in haar praktische richtlijnen ongeveer zo:

• De onderzoeker zet de trillende stemvork eerst op de pols, elleboog of het sleutelbeen, zodat de patiënt weet hoe het gevoel is.
• De patiënt kan niet zien of en waar de stemvork wordt geplaatst.
• De stemvork wordt op een benig punt geplaatst, bovenop het laatste kootje van de grote teen, of op een andere teen als de grote teen ontbreekt.
• Dit gebeurt twee keer, afgewisseld met minstens één schijnmeting waarbij de stemvork niet trilt.
• Beantwoordt de patiënt minstens twee van de drie metingen goed, dan geldt de trillingszin als aanwezig. Zo niet, dan herhaalt de onderzoeker de test hoger op, bijvoorbeeld bij de enkelknobbel of het scheenbeen.

De schijnmeting is belangrijk. Zonder die meting zegt een patiënt die iets verwacht te voelen misschien toch ja. Sommige onderzoekers meten ook hoe lang de patiënt de trilling voelt en vergelijken dat met wat ze zelf op dezelfde plek voelen.

De Rydel-Seiffer stemvork: 128 Hz, 64 Hz en een schaal van 0 tot 8

De gewone stemvork van 128 Hz geeft een ja of nee. De Rydel-Seiffer stemvork, een gegradeerd ontwerp genoemd naar de artsen Rydel en Seiffer, geeft een getal. Aan de uiteinden van de tanden zitten kleine klemmen, vaak dempers of gewichten genoemd. Met de klemmen trilt hij op 64 Hz, zonder op 128 Hz.

Op elke klem staan een driehoek en een schaal van 0 tot 8. Terwijl de stemvork trilt, verschijnen de twee driehoeken als vage vormen waarvan het snijpunt langs de schaal omhoog schuift naarmate de trilling afneemt. De onderzoeker leest het getal af op het moment dat de patiënt de trilling niet meer voelt. Een hoger getal betekent een fijnere trillingszin; een lager getal betekent dat er een sterkere trilling nodig was.

Normaalwaarden hangen af van leeftijd en van de plek die wordt getest, omdat de trillingszin met de jaren vanzelf afneemt. Om de score goed te lezen zijn leeftijdsgebonden referentiewaarden en klinische ervaring nodig.

Wat onderzoek zegt over de betrouwbaarheid

De stemvork is goedkoop, snel en draagbaar, en onderzoek ondersteunt hem als screeningsinstrument. Een Oostenrijkse studie bij 2.022 mensen met diabetes, in 2004 gepubliceerd in Diabetic Medicine, vergeleek de Rydel-Seiffer stemvork aan de grote teen met een elektronische neurothesiometer. De conclusie: de stemvork spoorde perifere neuropathie betrouwbaar op en is een nuttige screeningstest.

Er zijn ook duidelijke grenzen. Een studie uit 2020 bij 303 mensen in het Journal of the Peripheral Nervous System, met de Rydel-Seiffer stemvork van 64 Hz aan de enkel, vond dat leeftijd de uitkomst sterk beïnvloedde en dat de stemvork zelfs bij het beste afkappunt ongeveer 40 procent van de afwijkende zenuwmetingen miste. Volgens de auteurs kan zenuwgeleidingsonderzoek niet door de stemvork worden vervangen. Kortom: een nuttige eerste controle, geen diagnose.

128 Hz of 512 Hz: welke stemvork voor welke test

Medische stemvorken bestaan in twee hoofdfrequenties met elk een eigen taak. De stemvork van 128 Hz dient voor de trillingszin bij neurologisch onderzoek en voetcontrole bij diabetes. Voor gehoortesten zoals die van Rinne en Weber gebruiken artsen een hogere stemvork, meestal 512 Hz, die ligt in een gebied waar het gehoor gevoelig is. Een stemvork van 128 Hz is minder geschikt voor gehoortesten, omdat je zijn sterke, lage trilling makkelijk ook voelt.

Koop je een stemvork voor een opleiding of een klinische functie, kijk dan voor welke test hij bedoeld is. Een stemvork met “C 128” of “C 64/128” is een trillingsstemvork. Een stemvork met “C 512” is een gehoorstemvork.

En de beweerde voordelen van 128 Hz?

Stemvorken van 128 Hz met gewicht worden ook verkocht voor klanktherapie en lichaamswerk. Beoefenaars zetten de trillende steel op het lichaam, en sommigen beweren dat dit spieren ontspant, pijn verlicht of ontstekingen remt. Dat zijn beweringen, geen vastgestelde feiten: er is geen degelijk klinisch bewijs dat een stemvork van 128 Hz een aandoening behandelt. Wat goed is vastgelegd, is de diagnostische rol die hierboven staat beschreven.

Vind je het gevoel van een trillende stemvork op je huid prettig, dan is dat een persoonlijke ervaring, en meer hoeft er niet in gelezen te worden. Heb je een doof gevoel, tintelingen, pijn of minder gevoel in je voeten of handen, dan vervangt een stemvork thuis geen onderzoek. Deze pagina is algemene informatie, geen medisch advies. Ga naar je huisarts.