Jak używać kamertonu.

Podstawowa technika krok po kroku

• Trzymaj trzonek, nie ramiona. Trzonek prawie się nie porusza, gdy kamerton brzmi. Drgają ramiona, a dotknięcie ich palcem natychmiast wycisza dźwięk.
• Uderzaj w jedno ramię, nie w oba. Celuj w bok ramienia, mniej więcej w dwóch trzecich odległości od nasady do końca. Takie miejsce zaleca Brytyjskie Towarzystwo Audiologiczne (British Society of Audiology) w swojej procedurze klinicznej.
• Użyj czegoś miękkiego. Sprawdzi się gumowy młoteczek, krążek hokejowy, kolano, łokieć albo wewnętrzna strona dłoni.
• Uderzaj zdecydowanie, ale nie gwałtownie. Wystarczy energiczne stuknięcie. Mocniejsze uderzenie dodaje metaliczne dzwonienie, które nie należy do dźwięku.
• Słuchaj. Zbliż ramiona do ucha albo postaw trzonek na powierzchni (patrz niżej).
• Wycisz. Lekko dotknij palcami obu ramion.

To cała metoda. Wszystko inne jest jej odmianą.

Dlaczego nie uderzać o twardą powierzchnię

Uderzanie kamertonem o krawędź stołu, kamień lub inny kamerton to częsty błąd. Brytyjskie Towarzystwo Audiologiczne w procedurze prób Rinnego i Webera pisze wprost: uderzenie o twardą powierzchnię wprowadza alikwoty i może uszkodzić kamerton.

Alikwoty to ostry, dzwonowy brzęk na początku. Szybko wygasają, ale zamazują czysty ton. Uszkodzenie jest gorsze: wgniecenie lub zadzior na ramieniu zmienia jego masę i sztywność, a wraz z nimi wysokość dźwięku, na stałe.

Jak sprawić, żeby kamerton brzmiał głośniej

Kamerton trzymany w powietrzu jest cichy, bo cienkie ramiona poruszają bardzo mało powietrza. Są dwa proste sposoby, żeby usłyszeć więcej:

• Użyj płyty rezonansowej. Przyłóż koniec trzonka drgającego kamertonu do drewnianego stołu, pudełka albo pudła instrumentu akustycznego. Powierzchnia zamienia małe drgania trzonka w dźwięk. Ton jest głośniejszy, ale szybciej wygasa, bo energia szybciej opuszcza kamerton.
• Obróć go przy uchu. Każde ramię wysyła dźwięk, a zależnie od kąta obie fale się sumują lub znoszą. Obracaj powoli drgający kamerton przy uchu, a na jeden obrót usłyszysz cztery niemal ciche położenia.

Jak nastroić instrument kamertonem

Kamerton standardowy daje a¹ = 440 Hz. Oto metoda na przykładzie gitary:

• Uderz kamerton i przyłóż trzonek do pudła gitary w pobliżu mostka, żeby dźwięk rozbrzmiał w instrumencie.
• Zagraj dźwięk, który ma się zgadzać. W stroju standardowym pierwsza, najcieńsza struna e¹ przyciśnięta na 5. progu daje a¹ o częstotliwości 440 Hz. Możesz też lekko dotknąć struny A nad 5. progiem i szarpnąć ją: ten flażolet również ma 440 Hz.
• Wsłuchaj się w powolne falowanie dźwięku, czyli dudnienia. Ich tempo równa się różnicy obu częstotliwości: jeśli struna ma 438 Hz, słychać dwa dudnienia na sekundę.
• Powoli kręć kluczem. Gdy dudnienia zwalniają, idziesz w dobrą stronę. Gdy znikną, oba dźwięki są zgodne.

Ta sama metoda dudnień działa przy skrzypcach, strunie fortepianu czy własnym głosie. Pomaga cichy pokój.

Kamertony z obciążnikami, medyczne i praktyki dźwiękowe

• Kamertony bez obciążników służą do słuchania. Używa się ich przy uchu lub na płycie rezonansowej, jak opisano wyżej.
• Kamertony z obciążnikami mają małe masy na końcach ramion i są przeznaczone raczej do odczuwania niż słuchania: po uderzeniu trzonek stawia się na powierzchni, a w niektórych praktykach na ciele.
• Kamertony medyczne, zwykle 512 Hz do prób Rinnego i Webera oraz 128 Hz do badania czucia wibracji, są używane przez lekarzy według ustalonej techniki. To ogólna informacja, a nie porada medyczna: jeśli niepokoi cię słuch lub czucie, idź do lekarza zamiast badać się samemu.

W terapii dźwiękiem praktycy trzymają kamertony wokół głowy albo stawiają kamertony z obciążnikami na ciele. Efekty przypisywane tym praktykom nie są poparte solidnymi dowodami naukowymi. Szczegółowo omawiamy to w poradniku o kamertonach w terapii dźwiękiem.

Jak dbać o kamerton

• Przechowuj go w etui lub woreczku, żeby ramiona nie obijały się o klucze, monety czy inne kamertony.
• Nie upuszczaj go na kamień ani płytki. Wygiętego ramienia nie da się wyprostować bez zmiany wysokości dźwięku.
• Odciski palców wycieraj miękką, suchą ściereczką, żeby wykończenie pozostało czyste.
• Stalowe kamertony po ogrzaniu brzmią minimalnie niżej, o mniej niż jedną setną procenta na stopień Celsjusza, a to zbyt mało, by większość słuchaczy to zauważyła przy zwykłych temperaturach w pomieszczeniu.

Traktowany w ten sposób dobry stalowy kamerton bardzo długo utrzymuje swój strój.

Kamerton do noszenia i do używania

The Cosmic Wishing Fork to kamerton nastrojony na 432 Hz i wykonany do noszenia, ze stali nierdzewnej 316L. Używa się go dokładnie tak, jak opisano tutaj: trzymasz za trzonek, lekko stukasz jednym ramieniem o dłoń i słuchasz, jak dźwięk wygasa. To przedmiot rytualny, a nie wyrób medyczny, i nie jest jeszcze w sprzedaży. Zapisz się na listę oczekujących, a damy znać, gdy będzie dostępny.