Próby stroikowe krok po kroku.

Czym są próby stroikowe?

W medycynie kamerton jest przenośnym źródłem drgań o znanej częstotliwości. Lekarz przykłada go do kości lub trzyma obok ucha i pyta, czy i gdzie pacjent go słyszy lub czuje.

Są dwie główne grupy badań. Badania słuchu, przede wszystkim próba Rinnego i próba Webera, porównują, jak dźwięk dociera do ucha wewnętrznego przez powietrze i przez kości czaszki. Badanie czucia wibracji sprawdza, czy nerwy dłoni i stóp nadal przekazują wibrację do mózgu.

Ten tekst ma charakter ogólnoinformacyjny i nie jest poradą medyczną. Jeśli zauważysz zmianę słuchu albo drętwienie stóp, zgłoś się do lekarza, na przykład laryngologa lub audiologa.

Przewodnictwo powietrzne i kostne

Dźwięk zwykle wędruje przez przewód słuchowy, błonę bębenkową i drobne kosteczki ucha środkowego do ślimaka. To przewodnictwo powietrzne. Drgający kamerton przyciśnięty do czaszki dociera do ślimaka także bezpośrednio przez kość, z pominięciem ucha zewnętrznego i środkowego. To przewodnictwo kostne.

Gdy ucho zewnętrzne lub środkowe jest zablokowane, na przykład przez woskowinę, płyn lub usztywnioną kosteczkę, cierpi przewodnictwo powietrzne, a kostne pozostaje sprawne. To niedosłuch przewodzeniowy. Gdy uszkodzony jest ślimak lub nerw słuchowy, osłabione są obie drogi. To niedosłuch odbiorczy, czyli czuciowo-nerwowy. Próby stroikowe pomagają odróżnić te dwa rodzaje.

Próba Rinnego

Nazwa pochodzi od niemieckiego otologa Heinricha Adolfa Rinnego (1819-1868). Próba porównuje przewodnictwo powietrzne i kostne, osobno w każdym uchu.

• Lekarz uderza kamerton, zwykle 512 Hz, o coś sprężystego i miękkiego, na przykład o gumową podkładkę lub łokieć.
• Podstawę trzonka przykłada do wyrostka sutkowatego, czyli kostnego wzniesienia za uchem. Pacjent mówi, kiedy przestaje słyszeć dźwięk.
• Następnie ramiona kamertonu trzyma około dwóch centymetrów od wejścia do przewodu słuchowego. Pacjent mówi, czy znów słyszy dźwięk.

W zdrowym uchu przewodnictwo powietrzne słychać dłużej niż kostne. Taki wynik nazywa się dodatnią próbą Rinnego: dodatni oznacza tu prawidłowy. Jeśli przewodnictwo kostne słychać tak samo długo lub dłużej niż powietrzne, wynik jest ujemny i sugeruje problem przewodzeniowy w tym uchu.

Przy niedosłuchu odbiorczym obie drogi są osłabione podobnie, więc wynik wygląda prawidłowo, ale dźwięk wygasa szybciej. Znaną pułapką jest ciężki jednostronny niedosłuch odbiorczy: kamerton na wyrostku sutkowatym słyszy wtedy przez kości czaszki drugi, zdrowy ślimak, co może dać wynik fałszywie ujemny.

Próba Webera

Nazwa pochodzi od niemieckiego fizjologa Ernsta Heinricha Webera (1795-1878). Lekarz przykłada trzonek drgającego kamertonu, zwykle 256 Hz lub 512 Hz, w linii środkowej: na środku czoła, na szczycie głowy albo na górnych zębach. Pacjent mówi, gdzie dźwięk wydaje się najgłośniejszy.

Przy prawidłowym lub jednakowym słuchu po obu stronach dźwięk wydaje się dochodzić ze środka. Gdy przesuwa się na jedną stronę, mówi się o lateralizacji, a jej znaczenie zależy od rodzaju niedosłuchu.

Żadnej z prób nie ocenia się osobno: Weber pokazuje, która strona się różni, Rinne pomaga ustalić, w jaki sposób. Niedosłuch jednakowy po obu stronach może dać prawidłowo wyglądający wynik próby Webera.

Dlaczego do badania słuchu używa się 512 Hz?

Do badań słuchu stosuje się kamertony 256, 512 lub 1024 Hz, a najczęściej 512 Hz. Brytyjskie Towarzystwo Audiologiczne (British Society of Audiology) zaleca go jako kamerton pierwszego wyboru: jego dźwięk nie wygasa zbyt szybko, ma mało alikwotów, a jego drgań nie czuje się łatwo dotykiem. Niższe kamertony, na przykład 128 Hz, drgają tak silnie, że pacjent może poczuć wibrację zamiast ją usłyszeć, co zaciera wynik.

Badanie czucia wibracji kamertonem 128 Hz

W badaniu neurologicznym kamerton służy do oceny czucia, a nie słuchu. Lekarz uderza kamerton 128 Hz i przykłada trzonek do wyniosłości kostnej, gdzie kość dobrze przewodzi drgania. Typowe miejsca to paluch i kostka, a jeśli na stopach czucie jest osłabione, bada się punkty położone wyżej. Pacjent zamyka oczy i mówi, kiedy zaczyna czuć drganie, a kiedy ono ustaje.

Badanie jest szeroko stosowane jako test przesiewowy w kierunku neuropatii obwodowej, na przykład u osób z cukrzycą, u których osłabione czucie wibracji w palcach stóp może być wczesnym objawem uszkodzenia nerwów. Czucie wibracji słabnie też naturalnie z wiekiem, dlatego wynik interpretuje się z uwzględnieniem wieku pacjenta.

Do dokładniejszego pomiaru wiele gabinetów używa kamertonu Rydla-Seiffera ze skalą. To kamerton 128 Hz ze zdejmowanymi obciążnikami na ramionach. Z obciążnikami drga z częstotliwością 64 Hz, a na każdym z nich jest mała skala od 0 do 8. Gdy drgania słabną, lekarz odczytuje skalę w chwili, gdy pacjent przestaje je czuć. Duńskie badanie z 2021 roku, przeprowadzone w Szpitalu Uniwersyteckim w Odense, wykazało stabilne powtarzalne odczyty w ciągu roku, ale tylko umiarkowaną trafność samego kamertonu w wykrywaniu polineuropatii.

Co te badania mówią, a czego nie

• Są szybkie i tanie: wystarczy kamerton i minuta czasu.
• To badania przesiewowe: dają tylko przybliżoną informację o rodzaju niedosłuchu i mogą przeoczyć łagodny niedosłuch przewodzeniowy. Standardem pomiaru słuchu pozostaje audiometria tonalna, a przy neuropatii mogą być potrzebne badania przewodnictwa nerwowego lub inne.
• Liczy się technika: siła uderzenia, hałas w tle i uwaga pacjenta zmieniają wynik.
• Niczego nie leczą: kamertony medyczne są narzędziami diagnostycznymi. Nie mają związku z twierdzeniami, które wygłasza się o kamertonach w terapii dźwiękiem.

Cosmic Peace Council wytwarza kamerton 432 Hz, który nosi się jako przedmiot rytualny. Nie jest wyrobem medycznym i nie nadaje się do żadnego z opisanych badań.